ترمودینامیک

مختصری از ترمودینامیک در ادام مطلب

ادامه نوشته

به یاد روز معلم سال 87

در مراسم روز معلم مجتمع فجر ایرانیان استانبول شعری رو برای دانش اموزان و اولیا خوندم که خیلی مورد توجه قرار گرفت به یاد همه ی دانش آموزان خوبم و به خصوص بچه های فجر استانبول اون شعر رو در ادامه ی مطلب تقدیم می کنم

سلام علیکم حال و احوالتون                                   الهی که زیاد شه اموالتون...

ادامه نوشته

به یاد معلمان خوبم

سلام

روز معلم را به همه ی همکاران عزیزم تبریک می گویم و امیدوارم در سایه ی لطف خداوند متعال همیشه سالم و سعادتمند و پیروز باشند.

از معلم های خودم هم  تشکر می کنم هر چند کلام من در مقابل لطف انها

 ناچیز است خاطره ی محبت های معلمانم را با دکر نامشان دوباره مرور

می کنم

سرکار خانم معصومه اسماعیلی و سرکار خانم سامع مربیان کودکستان

سرکار خانم زهرا جمالی معلم خوب کلاس اولم

جناب آقای دکتر حسین ایراندوست

جناب آقای مرحوم محمد رضا عمرانی ( روحش شاد)

جناب آقای علی طلایی

جناب آقای هوشنگ جعفری

جناب آقای محمد میرزا حیدریان

جناب آقای محمد رضا معینیان

جناب آقای مجیدی فر

جناب آقای سروش خردمند

جناب آقای بهمن طلایی

جناب آقای محمود شفیعی

جناب آقای حسینعلی صانعیان

جناب آقای احمد خدایی

جناب آقای عارف پناه

جناب آقای حاج رضا مختاری

جناب آقای مصطفی مختاری

جناب آقای حسن محمدیان

جناب آقای عباسعلی دهقان

جناب آقای علی اسماعیلی

جناب آقای حدادیان

جناب آقای فتحیان

جناب آقای رضا واسعی

جناب آقای امیر حسین فیروز فر

جناب آقای عبدالرضا شیبانی

جناب آقای عباسعلی ایراندوست

جناب آقای محمد مختاری

جناب آقای مهدی خدایی

جناب آقای همایون مقصودی

جناب آقای محمود مقصودی

جناب آقای غلامعلی اسماعیلی

جناب آقای محمود یزدانپرست

جناب آقای هاشمپور

جناب آقای پرویز هدایتی

جناب آقای رضاقلی هدایتی

جناب آقای رضا شهابی نژاد

جناب آقای پارسا

جناب آقای محمد رضا صادق

جناب آقای جمشیدیان

جناب آقای اکبر طلایی

جناب آقای جهانگیر بیکی حسن

جناب آقای اسدیان

جناب آقای خاکسار

جنابان آقایان حسن و حسین صمیع

جناب آقای بیژن صانعیان

جناب آقای غلامحسین حیدریان

جناب آقای فرهاد خردمند

جناب آقای رفیعی

جناب آقای علایی

جناب آقای محمد رضا متوسلی

جناب آقای میرکی

جناب آقای حسین مختاری

جناب آقای حسین اسفندی

جناب آقای باصفا

جناب آقای طاحونه

مرحوم مغفور زنده یاد جناب آقای مختاری

جناب آقای خداپناه

جناب آقای ابراهیم وطن خواه

جناب اقای استاد جعفر پیشه

جناب آقای حقیقی

جناب آقای کلاگر

جناب آقای خرامش

جناب آقای  دکتر میر خانی

جناب آقای دکتر فقیهیان

جناب آقای دکتر فیروز

جناب آقای دکتر لقمانی

جناب آقای دکتر محمد پور

جناب آقای دکتر زینی

جناب آقای مهندس ارباب جلفایی

جناب آقای دکتر طالبی

جناب آقای دکتر شاهرخیان

جناب آقای دکتر مقدم

جناب آقای  دکتر یداللهی

جناب آقای دکتر علوی

جناب آقای دکتر حبیبی

جناب آقای دکتر باستانی

جناب آقای  دکتر شهرام تنگستانی نژاد

جناب آقای  دکتر رضا کریمی شرودانی

جناب آقای  دکتر جعفر حسینعلی زاده ی خراسانی

و جناب آقای محمد کاظم امینی  

اگر نامی را فراموش کرده ام از نقص طرفیت حافظه ی من است که خاطر این همه بزرگوار در آن

نمی گنجد   امید که مرا عفو نمایند

خداوندا به تمامی این سروران که به یاد آوردم و یا آنهایی که به یاد نیاوردم عزت دو جهان عطا کن

دستی که افتخار شانه ام بود

روی شانه ی راستم احساس سنگینی می کنم . یادم می آید 25 سال پیش...

چقدر خوشحال بودم وقتی برای اولین بار سنگینی دست های گرمش را روی شانه هایم احساس می کردم . همین شانه ی راستم بود.

روز اول که به کلاس آمد من با بیم و امید از جای برخاستم واو ...

با اشاره ی دست و بدون کوچکترین حرف و کلامی خواست که بنشینیم. ابتدا سکوت برکلاس پرهیاهوی قبل از آمدنش حاکم شد.پشت میزش آرام نشست. دستش را تکیه گاه چانه اش کرد.از میز اول شروع کرد به صورت تک تک بچه ها نگاه کند. بدون اخم . بدون لبخند .انگار با نگاهش عمق نگران و امیدوار نگاه ما را می کاوید. یکی از نگاه او خنده اش می گرفت . دیگری می ترسید یا خجل می شد. ومن ... ومن نگاهم را از نگاهش دزدیدم. دیگری زیر لب چیزی می گفت و او بدون هیچ تغییری ... فقط و فقط نگاهمان می کرد.

کلاس کم کم به ولوله و همهمه افتاد . هرکس چیزی می گفت. تحلیل های کودکانه از شخصیت معلم جدید. واو همچنان با حوصله یک به یک نگاهمان می کرد.

باز کلاس خود به خود آرام گرفت. به بن بست رسیده بودیم.

مکاشفه ی او هم انگار تمام شده بود . از جایش بلند شد . از بین نیمکت ها ، تا انتهای کلاس به آرامی قدم زد . نگاه ما همه ناخود آگاه او را دنبال کرد  وصدای گام هایش در سکوت کلاس چون ضربات پتک می پیچید. تاملی کرد و برگشت . باز تا تخته سیاه همانطور قدم زد. انگار زمان متوقف شده بود.

باورم شد که  سالی عذاب آور و سخت را در کلاس او خواهم گذراند. در ذهن کودکانه ی خود صدای نشنیده ی او را پرهیبت و ترس آور تصور می کردم.

وقتی پای تخته رسید ، لحظاتی را که بر ما ساعتی گذشت ، همانطور رو به تخته و پشت به ما تامل کرد و برگشت.

بسم الله الرحمن الرحیم         سلام          روز قشنگتون به خیر

مثل آب سرد بود روی تنم. انگار از بالای دار پایین آمده بودم. نفسی به راحتی کشیدم.

و آن آغاز خاطره بود. خاطره های شیرینی که همه با او بود.

در همان نگاه نافذ و نفس گیر اول تا انتهای شخصیت ما را دیده بود. با هر کداممان متناسب با آنچه بودیم سخن می گفت و رفتار می کرد. مهربان و با ابهت. آنچنان که همیشه تا امروز او را چندپله بالاتر از خود دیده ام . نه پشت به من ، که با نگاهی مهربان و دستی گشاده ، برای گرفتن و بالا کشیدن من. گویی در تاملش پای تخته سیاه با خداوند پیمان بسته بود که تا همیشه همراهمان باشد.

خوب می دانست بهترین تشویق برای من این است که کنارم بایستد و دستش را روی شانه ام فشار دهد. و من ... زیر فشار این دست احساس افتخار می کردم . دستی که هرگز نبوسیدم... افسوس ...

و حالا هم دوباره روی شانه ی راستم احساس سنگینی می کنم . انگار همه ی بار روزگار بر آن است. دارم زیر این تابوت له می شوم. و این بار... برای اولین بار از زیر این فشار شانه خالی می کنم و به دیگری می سپارم. اما هنوز شانه ام سنگین است . باری که او به دوشم گذاشت و من به عشق او به دوش گرفتم و انگار با رفتنش صد ها بار سنگین تر شده.

باید بروم . باید بروم و برای روزی  که بر شانه ها خواهم رفت دنبال شانه ای بگردم برای  سپردن این امانت. آیا می شود که دست من هم افتخار شانه ای باشد . باید شتاب کنم تا قبل از آن که دیر شود و او را به آغوش خاک بسپارند، آن دست را  ببوسم.

دستی که روی شانه ام بود. دستی که افتخار شانه ام بود...

 

برای تمام معلمانم ، آنان که هستند سلامت و طول عمر  و آنان که پر

کشیده اند آرامش روح در جوار رحمت الهی آرزومندم

در پاسخ به سوال تلفنی یه دوست

---

شناسایی مواد الی ( تست های شناسایی )

شناسایی کربن و هیدروژن

طبیعت ارگانیک مواد به وسیله حرارت دادن آنها بر روی چینی، پلاتین و یا هر فلز بی اثر دیگری ثابت می ماند. ماده آلی با شعله کم و بیش دود کننده سوخته و ذغال میشود و پس مانده سیاه رنگی بر جای میگذارد که نشان دهنده وجود کربن است.

برای آزمایش مستقیم وجود کربن و هیدروژن به روش زیر عمل می کنیم.

حدود 300 میلی گرم از ماده جامد و یا نیم میلی لیتر از ماده مایع را با 1 الی 2 گرم مونواکسید مس خشک (CuO) پودر شده، در یک لوله آزمایش خشک به طور یکنواخت مخلوط کنید و سر لوله آزمایش را با چوب پنبه سوراخداری که لوله رابطی از آن گذشته ببندید. سر دیگر لوله رابط را وارد ظرفی محتوی سولفات مس بدون آب که سفید رنگ است نموده و خروجی ظرف را به  ظرفی محتوی آب آهک Ca(OH)­2 اتصال دهید. حال لوله آزمایش محتوی مخلوط ماده آلی و پودر اکسید مس را گرم کنید و کم کم درجه حرارت را بالا ببرید تا محتوی لوله آزمایش سرخ شود. تشکیل قطرات آب در بالای لوله آزمایش و یا آبی رنگ شدن سولفات مس خشک دلیل بر وجود هیدروژن و کدر شدن آب آهک دلیل بر وجود کربن است.

واکنشها

CuO + C ,H à CO2 + H2O + Cu

Ca(OH)2 + CO2 à CaCO3 + H2O

شناسایی هالوژنها

آزمایش نیترات نقره

اگر در ساختمان ماده آلی نیتروژن یا گوگرد حضور داشته باشد با افزایش نیترات نقره به محلول اسیدی تهیه شده از ذوب قلیایی علاوه بر هالید نقره، رسوب سفید AgCN یا رسوب Ag2S نیز تشکیل میشود که مزاحم عمل تشخیص هالوژنها هستند بنابراین قبل از رسوب دادن AgX باید گوگرد و نیتروژن را از محیط عمل خارج سازید، بدین طریق که به آن اسید نیتریک غلیظ افزوده و محلول حاصل را بجوشانید تا بر اثر تبخیر حجم آن به نصف تقلیل داده شود، سپس آنرا سرد کرده و با حجم مساوی آب مقطر رقیق کنید. سپس بر روی آن آزمایشات زیر را انجام دهید، اگر گوگرد و ازت وجود نداشته باشد نیازی به عمل فوق نیست.

الف) اگر در جسم آلی یک نوع هالوژن وجود داشته باشد

حدود 2 میلی لیتر از محلول زیر صافی حاصل از ذوب قلیایی را در یک لوله آزمایش بریزید و با اسید نیتریک رقیق آنرا اسیدی کرده مقداری محلول نیترات نقره اضافه کنید، رسوب تشکیل شده مشخص کننده نوع هالوژن خواهد بود، مایع رویی را بر اثر سرازیر کردن جدا کنید و به رسوب محلول رقیق آمونیاک اضافه نمائید اگر رسوب سفید بوده و به خوبی محلول در آمونیاک رقیق باشد نشانه کلر، و اگر زرد کمرنگ و به سختی محلول در آمونیاک باشد (کم محلول باشد) نشانه برم، اگر زرد پر رنگ و تقریبا نا محلول در آمونیاک باشد نشانه وجود ید در جسم آلی است.

ب) اگر مخلوط چند هالوژن وجود داشته باشد

 شناسایی ید

 2 میلی لیتر از محلول زیر صافی حاصل از ذوب قلیایی را در یک لوله آزمایش بریزید و با مقداری استیک اسید خالص (گلاسیال)، آنرا اسیدی کنید و سپس به آن حدود یک میلی لیتر تتراکلرید کربن بیفزائید و قطره قطره محلول نیتریت سدیم ضمن تکان دادن شدید لوله آزمایش اضافه کنید رنگ بنفش یا ارغوانی که در لایه آلی (CCl4) تشکیل میشود نشانه حضور ید است.

پس از تشخیص ید، از محلول همین لوله آزمایش برای تشخیص برم استفاده کنید. بدین طریق که مجددا مقداری محلول نیتریت سدیم افزوده و مقدار جزئی گرم کنید. بعد شدیدا تکان دهید و صبر کنید تا دو لایه از هم جدا شوند، لایه رویی را در لوله آزمایش تمیز دیگری بریزید و لایه بنفش رنگ تتراکلرید کربن را دور بریزید. به لایه رویی که در لوله آزمایش تمیز ریخته بودید یک میلی لیتر تترا کلرید کربن اضافه کنید و قطره قطره محلول 20% نیتریت سدیم بیفزائید و در ضمن افزایش لوله را تکان دهید اگر باز هم لایه زیری رنگی شد محلول سدیم نیتریت بیشتری ریخته و پس از تکان دادن و سپس جدا شدن دو لایه، لایه رویی را به لوله آزمایش دیگری منتقل کنید و لایه زیری را دور بریزید و بر روی لایه رویی این عمل را آنقدر تکرار کنید تا دیگر لایه رنگی ایجاد نشود، در این صورت دیگر در محلول شما ید وجود ندارد. حال بر روی این محلول آزمایش تشخیص برم انجام دهید. (توجه کنید که اگر در ابتدای آزمایش رنگ بنفش ظاهر نشود نشانه عدم حضور ید در محلول است و بنابر این نیازی به استخراج ید نیست و از همان ابتدا میتوان برای تشخیص برم عمل کرد).

شناسایی برم

محلول اسیدی فوق را زیر هود حرارت دهید تا دیگر بخارات NO خارج نشود، سپس سرد کنید. محلول را با استیک اسید گلاسیال به شدت اسیدی کرده و مقدار کمی از دی اکسید سرب PbO2 اضافه نمائید. یک تکه کاغذ صافی آغشته به محلول فلورسئین را در بالای دهانه لوله آزمایش به دور دهانه چسبانده و حرارت دهید (کاغذ آغشته به فلورسئین به رنگ زرد لیمویی است) دی اکسید سرب در محلول استیک اسید تولید استات سرب میکند که HBr و HI را اکسید میکند ولی عملا تحت شرایط فوق بر HCl اثری ندارد.

چون در داخل لوله آزمایش ید وجود ندارد اگر کاغذ آزمایش فلورسئین به رنگ صورتی در آید نشانه وجود برم در جسم آلی است (البته باید توجه داشت که ید نیز چنین جوابی میدهد بنابر این باید ابتدا ید را کاملا از محیط عمل خارج ساخت و سپس آزمایش مربوط به برم را انجام داد) برای تشخیص کلر از محتویات همین لوله استفاده میکنیم.

شناسایی کلر

اگر در آزمایش بالا کاغذ آزمایش فلورسئین به رنگ صورتی در نیاید دلیل آن است که در جسم مورد نظر برم شرکت ندارد در این صورت لوله آزمایش را با کمی آب مقطر بشوئید و محلول حاصل را صاف کنید و به محلول زیر صافی محلول رقیق اسید نیتریک و نیترات نقره اضافه کنید تشکیل رسوب سفید کلوئیدی نشانه وجود کلر است اما اگر در آزمایش قبل کاغذ آزمایش فلورسئین به رنگ صورتی در آید، عمل حرارت دادن را آنقدر ادامه دهید تا دیگر کاغذ آزمایش فلورسئین را به رنگ صورتی در نیاورد (در صورت لزوم مجددا کمی PbO و CH3COOH اضافه کنید) البته این آزمایش را میتوان بر محلول اولیه حاصل شده از ذوب قلیایی نیز انجام داد که در این صورت برم و ید هردو از محیط عمل خارج میشوند در این حالت حرارت را قطع کنید. پس از سرد شدن محلول محتویات آنرا با کمی آب مقطر بشوئید و صاف کنید و به محلول زیر صافی محلول رقیق اسید نیتریک و نیترات نقره اضافه کنید تشکیل رسوب سفید نشانه وجود کلر در جسم آلی است در اینجا برای انحلال این رسوب سفید نمیتوان از آمونیاک استفاده کرد، و اگر به محلول کلوئیدی فوق آمونیاک اضافه کنید مقدار رسوب سفید زیادتر خواهد شد. چرا؟ (یاد آوری: اگر ید و برم قبلا بطور کامل خارج نشده باشند، مقدار جزئی آنها نیز رسوب تقریبا سفید ایجاد خواهد کرد که با رسوب سفید کلرید نقره قابل اشتباه خواهد بود)

روش تشخیص هالوژنها با استفاده از آب کلر

اگر مخلوطی از هالوژنها داشته باشید برای تشخیص هر یک از آنها با آب کلر مطابق زیر عمل کنید:

مقدار 2-1 میلی لیتر از محلول زیر صافی حاصل از ذوب قلیایی را به وسیله اسید کلریدریک رقیق اسیدی کنید و یک میلی لیتر تتراکلرید کربن و سپس یک قطره آب کلر رقیق اضافه کنید (به وسیله اسیدی کردن محلول 10% NaCl با 2/0 حجمش HCl رقیق محلول آب کلر تهیه کنید) این محلول را به شدت تکان دهید اگر ید وجود داشته باشد فاز تتراکلرید کربن (فاز زیری) برنگ ارغوانی در می آید اگر افزایش آب کلر ادامه یابد رنگ ارغوانی ابتدا شدید تر شده و سپس رو به کاهش می گذارد و بالاخره ناپدید میگردد (اکسید شدن ید رنگی به یدات بیرنگ).

اگر در این آزمایش برم وجود داشته باشد لایه زیری به رنگ قهوه ای یا قرمز ظاهر میشود که با افزایش کلر این رنگ ناپدید نخواهد گشت. بروش فوق نمیتوان کلر ار در جسم آلی تشخیص داد.

شناسایی گوگرد

الف) استفاده از استات سرب: در حدود 1 میلی لیتر محلول زیر صافی حاصل از ذوب قلیایی را در یک لوله آزمایش ریخته و با استیک اسید، اسیدی کنید. حال به محلول حاصل چند قطره استات سرب اضافه کنید. ایجاد رسوب سیاه رنگ سولفید سرب دلیل بر وجود گوگرد در ماده آلی است.

ب) استفاده از پلمبیت سدیم: در حدود 1 میلی لیتر محلول زیر صافی حاصل از ذوب قلیایی را در یک لوله آزمایش ریخته و حدود یک میلی لیتر محلول پلمبیت سدیم به آن اضافه کنید. تشکیل رسوب سیاه رنگ PbS نشانه وجود گوگرد در جسم مورد آزمایش است.

شناسایی ازت

حدود 1 میلی لیتر محلول صاف شده مرحله قبل را در یک لوله آزمایش ریخته و به آن کمی سولفات فرو اضافه کنید و محلول را به آرامی و همراه با تکان دادن تا نقطه جوش حرارت دهید و سپس بدون سرد نمودن محلول را با اسید سولفوریک رقیق اسیدی کنید. رسوب یا رنگ آبی پروس دلیل بر وجود نیتروژن است. افزودن 1 میلی لیتر محلول 5% فلوئورید پتاسیم برای تشکیل آبی پروس مفید است.

ذوب قلیایی

(احتیاط: به هنگام کار عینک محافظ فراموش نشود) در یک لوله آزمایش کاملا خشک (حدود 150 در 12 میلیمتر غیر پیرکس) یک تکه سدیم کوچک تمیز به ابعاد تقریبی 4 میلیمتر بیندازید (سدیم را به وسیله کاردک تمیز و خشک بردارید) و لوله را با گیره بگیرید و ته لوله را با شعله کوتاه به ملایمت حرارت دهید تا سدیم در داخل لوله ذوب شده و به صورت دود سفید در آید و بخارات تا ارتفاع حدود 2 سانتی متر بالا رود، سپس لوله را از شعله دور کرده و به آن چند ذره جسم جامد (حدود 20 میلی گرم) یا حدود سه قطره مایع مورد آزمایش (ترجیحا طی چند نوبت) طوری اضافه کنید که مستقیما در ته لوله و بر روی دود سفید سدیم ریخته شود (دقت کنید ممکن است انفجار کوچکی رخ دهد بنابر این این آزمایش را حتما زیر هود و تحت نظر مربی آزمایشگاه انجام دهید) و بعد بتدریج لوله را تا سرخ شدن گرم کنید (احتیاط: موقع حرارت دادن، دهانه لوله را به طرف خود یا فرد دیگری نگیرید) سپس لوله داغ را داخل یک بشر کوچک حاوی 10 میلی لیتر آب مقطر وارد کنید تا بشکند. مخلوط را تا جوش حرارت داده و سپس صاف کنید محلول صاف شده باید زلال و قلیایی باشد. در صورتیکه تیره باشد، احتمالا تجزیه ناقص بوده و ذوب قلیایی باید دوباره تکرار شود.

روش دیگر استفاده از لوله آزمایش پیرکس است. در این روش مطابق بالا عمل کنید اما پس از ذوب قلیایی اجازه دهید لوله سرد شود و سپس 3 الی 4 میلی لیتر متانول به آن اضافه کنید تا سدیم اضافی را تجزیه کند سپس بر روی آن آب مقطر بریزید تا نصف لوله پر شود و برای چند دقیقه به ملایمت بجوشانید. سپس مخلوط را صاف نموده و بر روی محلول آزمایشات قبلی را انجام دهید.