سردكننده (مبرد) (Condenser)

وسيله اى است تقريبا شامل دو لوله، كه يك لوله داخلى است و يك لوله خارجى كه اين لوله خارجي لوله داخلى را در بر گرفته و بين جدار خارجى لوله داخلى و جدار داخلى لوله خارجى فاصله اى براى عبور مايع سرد كننده (معمولا آب سرد) وجود دارد.

روش كار به اين صورت است كه آب سرد از يك طرف لوله خارجى وارد و از طرف ديگر خارج ميشود و در اين بين مقدارىاز حرارت بخار كه از يك طرف لوله داخلى وارد شده را ميگيرد و بخار را سرد ميكند و بخار سرد شده به صورت مايع از يكي از دهانه هاى لوله خارجى (بسته به حالت قرار داشتن سرد كننده) بيرون مى‌آيد. از اين وسيله معمولا در عمل تقطير استفاده ميشود.

 

 

سرد كننده بسته به نوع كارى كه لازم است انجام شود انواع مختلفى دارد كه در زير شكل چند نمونه از آن آورده شده است.

فرایند تقطیر

 بشر

 بشر یا لیوان آزمایشگاهی وسیله استوانه ای شكل است كه در اندازه های مختلف از شیشه و یا پلاستیك ساخته می شود.
 كاربرد:  بشـر ممكن است ساده یا مدرج باشـد. از بشر مدرج اغلب برای برداشتن حجم معینی ازمایع ها هم استفاده می شود. از بشر مدرج یا ساده، برای برداشتن مایع ها، گرم كردنمحلول ها (از جنس شیشه ای) تهیه‌ محلول، حل كردن مواد، انتقال محلول، رسوب گیری،تهیه مواد و غیره استفاده می شود

طرز کار: پیش از هر كاری باید بشر را شست. برای شستن بشر باید با لوله شوی جداره داخلی و خارجی بشـر را سایید تا مواد چسبنده به آن جدا شود، سپس آن را با آب معمولی شست. بسته به نوع كار می توان بشر را مانند بورت یا پیپت شست و شو داد (یعنی شستن، آب كشیدن با آب معمولی، كُر دادن با آب مقطر، كر دادن با محلول موردنظر كه باید در بشر ریخته شود)
بیرون بشـر را پس از شست و شـو باید با دسـتمال تمیز خشك كرد، برای خشك كردن داخل آن می توان از این روش استفاده كرد:
- بشر را روی سه پایه و توری نسوز گذاشت و شعله چراغ گاز را دور تا دور گرداند. (شعله را نباید داخل بشر برد زیرا این عمل سبب شكستگی آن می شود) تا كاملاً داخل آن خشك شود. بشر را تا مدتی به همان حال باید باقی گذاشت تا سرد شود.

ارلن:

ارلن (یا ارلن مایر) ظرف مخروط شكلی است كه در اندازه های متفاوت درست می شود و قسمت بالای آن باریكتر و اندكی برگشته و قیفی شكل است، بدینوسیله هم می توان از ریختن مایع به بیرون جلوگیری كرد و هم می توان مایع را به داخل آن آسانتر ریخت.
كاربرد: ارلن ممكن است ساده یا مدرج باشد. از نوع مدرج آن برای برداشتن حجم معینی از مایع یا تعیین تقریبی حجم مایع استفاده می شود اما نوع ساده آن برای استفاده از كارهای گوناگون مانند گرم كردن مایع ها است.
افزون بر آن یك نوع از ارلن دارای لوله جانبی است و به ارلن تخلیه موسوم است، برای صاف كردن با خلأ و نیز تهیه مواد گازی و غیره استفاده می شود.

* همان نكته های گفته شده درباره بشر (از قبیل شستن و گرم كردن و…) نیز در مورد ارلن رعایت شود.

دسیكاتور:

ظرف شیشه ای شـبیه قابلمه است دارای ۲ قسمت: قسمت پایین آن: محل قرار دادن ماده نم گیر(كلریدكلسیم بی آب، اسید سولفوریك غلیظ، آهك، اكسیدفسفر «V ») است و قسمت بالای آن كه به وسیله صفحه مشبكی از قسمت پایین جدا می شود: محل قرار دادن بوته یا كپسول است و محتوای ماده ای است كه به منظور خشك كردن (جذب CO۲ و H۲O موجود در هوا) در دسیكاتور قرار داده می شود.
طرز كار: هنگام كار كردن با دسیكاتور رعایت نكات زیر لازم است: - چون سرپوش دسیكاتور لغزنده است، هنگام جابه جا كردن دسیكاتور، باید سرپوش آن را با دست، محكم نگهداشت.
- لبه سرپوش دسیكاتور را با وازلین یا ماده چرب مخصوص كه سفت تر از وازلین است باید چرب كرد تا محكم به دسیكاتور بچسبد و هوا نكشد. در ضمن در اثر چسبندگی زیاد آن با قسمت بدنه، خطر لیز خوردن و افتادن آن كمتر می شود.
- هنگام گذاشتن سرپوش دسیكاتور باید لبه آن را به دهانه دسیكاتور نزدیك كرد و روی دهانه به طرف جلو فشار داد تا درپوش همه دهانه را بپوشاند. هرگز نباید مانند قابلمه، سرپوش را گذاشت و برداشت، زیرا به علت چرب بودن محل اتصال سرپوش و بدنه دسیكاتور انجام این كار دشوار است و ممكن است در اثر بلند كردن سرپوش، بدنه دسیكاتور به همراه آن بلند شود و از درپوش جدا شود و به زمین بیفتد و بشكند.
- هنگامی كه بوته داغ در دسیكاتور گذاشته می شود نباید سرپوش دسیكاتور را فوری گذاشت. زیرا اگر بوته خیلی داغ باشد، پس از سرد شدن به علت تفاوت فشار بیرون و داخل دسیكاتور برداشتن درِ آن بسیار دشوار است.

پووار:

از پووار برای مكش استفاده می شود اما در صورتی كه مواد سمی باشند قبل از استفاده از پووار باید از سالم بودن آن اطمینان حاصل كنیم و آن را با آب امتحان كنیم